Γιατί δεν ξεκουράζομαι, όταν ξεκουράζομαι;

Υπάρχει μια εμπειρία που σχεδόν όλοι έχουμε ζήσει: να καθόμαστε επιτέλους για λίγο, να κλείνουμε οθόνες, να αφήνουμε το σώμα να χαλαρώσει, και αντί για γαλήνη να έρχεται μια εσωτερική αναστάτωση. Σκέψεις, ανησυχίες, ενοχές. Σαν να ξυπνά μια αόρατη φωνή που λέει: «Χάνεις χρόνο», «πρέπει να κάνεις κάτι», «έτσι δεν θα πετύχεις».

Είναι παράδοξο. Το σώμα μας σταματά, αλλά το μυαλό συνεχίζει να τρέχει, ίσως πιο έντονα κι από πριν. Και μαζί με τις σκέψεις έρχεται η ενοχή: «Δεν θα έπρεπε να κάθομαι». Έτσι, η ξεκούραση δεν ξεκουράζει· γίνεται άλλο ένα πεδίο αγώνα.

Τι σημαίνει όμως αυτό; Γιατί δεν μπορούμε να ηρεμήσουμε, όταν επιτέλους ξεκουραζόμαστε;

Ψυχοδυναμική – ο εσωτερικός γονέας

Δεν είναι μόνο μια φωνή που λέει «σήκω, δούλεψε». Είναι η ίδια η εσωτερικευμένη σχέση μας με την αγάπη και την αποδοχή. Αν ως παιδιά νιώσαμε ότι η αγάπη συνδέεται με την απόδοση –ότι η μαμά ή ο μπαμπάς χαμογελούσαν όταν τα καταφέρναμε, αλλά θύμωναν ή απογοητεύονταν όταν σταματούσαμε– τότε η ξεκούραση σήμερα κουβαλάει ενοχή.

Δεν σταματώ μόνο μια δουλειά· σταματώ να «αξίζω» για λίγο.
Έτσι, γινόμαστε οι ίδιοι αυστηροί γονείς του εαυτού μας, και αντί να μας αφήνουμε να ξαποστάσουμε, μας επιπλήττουμε αδιάκοπα.

CBT – οι πυρηνικές πεποιθήσεις

Οι πυρηνικές πεποιθήσεις είναι σαν φακοί μέσα από τους οποίους βλέπουμε τον κόσμο. Αν έχω μέσα μου την πεποίθηση «η αξία μου εξαρτάται από το τι κάνω», τότε η ξεκούραση δεν είναι απλώς παύση· είναι απειλή για την ταυτότητά μου.

Γι’ αυτό και η ανάπαυση φέρνει στο προσκήνιο αυτόματες σκέψεις: «οι άλλοι προχωράνε κι εγώ μένω πίσω», «αν σταματήσω, θα χάσω έδαφος». Δεν είναι λογικές σκέψεις – είναι σκιές των βαθύτερων πιστεύω μου.

Και όσο αυτές οι πεποιθήσεις μένουν αμφισβήτητες, τόσο η ανάπαυση βιώνεται σαν πολυτέλεια που δεν μου ανήκει.

Υπαρξιακή – ο φόβος του κενού

Η ξεκούραση δεν είναι απλώς να ξαπλώνω. Είναι να βρεθώ σε έναν χώρο χωρίς θόρυβο, χωρίς ρόλους, χωρίς μάσκες. Κι εκεί, σε αυτόν τον χώρο, μπορεί να αναδυθούν ερωτήματα που δεν θέλω να δω:

• «Ποιος είμαι αν δεν παράγω;»
• «Τι μένει όταν δεν κάνω;»
• «Μήπως η ζωή μου δεν έχει αρκετό νόημα;».

Η δράση λειτουργεί σαν προπέτασμα καπνού· γεμίζει τον χρόνο ώστε να μην ακούσω αυτές τις ερωτήσεις. Η ανάπαυση, αντίθετα, τις αφήνει να βγουν στην επιφάνεια. Και αυτό μπορεί να τρομάζει περισσότερο από οποιοδήποτε deadline.

Η φυγή στο κινητό – η ψευδοξεκούραση

Το κινητό λειτουργεί σαν γρήγορο καταφύγιο από όλα τα παραπάνω. Δεν χρειάζεται να μείνω με τον εσωτερικό μου γονέα, ούτε με τις πεποιθήσεις, ούτε με το κενό. Μπορώ να βυθιστώ σε εικόνες, βίντεο, πληροφορίες. Μοιάζει με ξεκούραση, αλλά δεν είναι: είναι μια φυγή που φορτώνει νέες ανησυχίες.

Η κοινωνική σύγκριση, η υπερπληροφόρηση, η αίσθηση ότι «οι άλλοι ζουν περισσότερο από μένα» – όλα αυτά με εξαντλούν περισσότερο απ’ όσο με ξεκουράζουν.
Κι έτσι, το κινητό δεν κλείνει τον κύκλο. Τον ανακυκλώνει.

Σύνθεση & κλείσιμο

Όταν δεν μπορούμε να ξεκουραστούμε, ίσως δεν φταίει ότι «σκεφτόμαστε πολύ». Η δυσκολία κρύβει βαθύτερα στρώματα:

• Εσωτερικές φωνές που απαιτούν συνεχώς.
• Πυρηνικές πεποιθήσεις που ταυτίζουν την αξία με την παραγωγή.
• Τον ίδιο τον φόβο του κενού που προβάλλει όταν σταματάμε.
• Και μια φυγή στο κινητό που μας υπόσχεται ανάπαυση, αλλά μας κουράζει περισσότερο.

Η ανάπαυση δεν είναι μόνο σωματική πράξη. Είναι και ψυχική τόλμη: να αντέξουμε να μείνουμε με τον εαυτό μας, χωρίς να χρειάζεται να αποδείξουμε τίποτα.

Ίσως λοιπόν η πραγματική ερώτηση δεν είναι «πώς να ξεκουραστώ», αλλά:
«Τι είναι αυτό που φοβάμαι ότι θα συναντήσω, αν πραγματικά σταματήσω;»